Deugdethiek
'Het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid 'Waarden, normen en de last van het gedrag' doet iets wat nodig is, namelijk uitleggen wat waarden en normen, waar zoveel over gesproken wordt, eigenlijk zijn.
Waarden en normen, normen en waarden. (Protestanten zeggen meestal normen en waarden. Katholieken hebben het over waarden en normen.) Het is eigenlijk een onmogelijke uitdrukking. We spreken erover alsof het één geheel is. Door er zo over te discussiëren wordt het probleem alleen maar verdoezeld.
Het zijn twee totaal verschillende dingen. Het wordt tijd dat we de band ertussen doorprikken.
1. 1. Waarden zijn altijd positief, nastrevenswaardig, een ideaal. Normen zijn negatief, het gaat over wat je niet mag doen, het is een grens waar je niet overheen mag. Gij zult niet …
2. 2. Waarden zijn maximaal, optimaal geformuleerd. Normen zijn een minimum, ja mag niet onder deze lijn zakken.
3. 3. Een norm is objectief, en is onafhankelijk van mij.
Een waarde ontleent zijn waarde juist aan de waarde die men eraan geeft. Die is dus subjectief. Er zijn eigenlijk geen twee dingen die zo elkaars tegengestelde zijn als normen en waarden.
Maar ze moeten wel met elkaar in verband gebracht worden. Waarden die niet vertaald worden in normen betekenen niets. Normen moeten gedragen worden door waarden. Als je alleen de norm hebt, ga je kijken of je de grens kunt verleggen. Dat verandert als de norm geïnspireerd wordt door de waarde.
Het probleem is hoe we deze twee dingen die zo verschillend zijn, maar die elkaar hard nodig hebben bij elkaar krijgen. De deugdethiek kan het antwoord geven op het probleem dat ik zojuist geschetst heb. Deugden zijn de brug tussen normen en waarden. Deugd is geen toverwoord. Maar er is wel een 2000 jaar oude traditie van denken over de moraal waar we voor het antwoord kunnen zoeken. '
Bovenstaande is een gedeelte uit een samenvatting van een inleiding van ene Paul van Tongeren, gehouden in het centrum van Initiatives of Change te Den Haag. Een club mensen die - zoals zij zelf melden - een wereldwijd netwerk van mensen is, van verschillende levensovertuiging, die zich inzetten voor een betere wereld. Initiatives of Change daagt een ieder uit pionier te zijn voor positieve verandering in de samenleving, te beginnen in eigen leven.
Hmmz, best interessant, vooral voor de morrende mens die geneigd is de schuldvraag wat betreft zijn/haar onvrede met de maatschappij en haar ontwikkelingen voornamelijk bij een ander neer te leggen. Ikzelf heb niet zoveel met verenigingen of groeperingen die vragen je aan te sluiten bij één of andere strijd (het kan al snel uitdraaien op een eng-ig clubje), maar wat Initiatives of Change uitdraagt, daar kan mij best wel in vinden. En als je de agenda van activiteiten/lezingen bekijkt, zie je al snel dat niet de minste personen er hun medewerking aan verlenen (een eerste secretaris politieke zaken, ambassade van de Republiek Polen, een voorzitter van de hoofddirectie pensioenfonds PGGM, een oud-hoofddirecteur ANWB en ... prof. mr. dr. Jan Peter Balkenende).
Waarden en normen, normen en waarden. (Protestanten zeggen meestal normen en waarden. Katholieken hebben het over waarden en normen.) Het is eigenlijk een onmogelijke uitdrukking. We spreken erover alsof het één geheel is. Door er zo over te discussiëren wordt het probleem alleen maar verdoezeld.
Het zijn twee totaal verschillende dingen. Het wordt tijd dat we de band ertussen doorprikken.
1. 1. Waarden zijn altijd positief, nastrevenswaardig, een ideaal. Normen zijn negatief, het gaat over wat je niet mag doen, het is een grens waar je niet overheen mag. Gij zult niet …
2. 2. Waarden zijn maximaal, optimaal geformuleerd. Normen zijn een minimum, ja mag niet onder deze lijn zakken.
3. 3. Een norm is objectief, en is onafhankelijk van mij.
Een waarde ontleent zijn waarde juist aan de waarde die men eraan geeft. Die is dus subjectief. Er zijn eigenlijk geen twee dingen die zo elkaars tegengestelde zijn als normen en waarden.
Maar ze moeten wel met elkaar in verband gebracht worden. Waarden die niet vertaald worden in normen betekenen niets. Normen moeten gedragen worden door waarden. Als je alleen de norm hebt, ga je kijken of je de grens kunt verleggen. Dat verandert als de norm geïnspireerd wordt door de waarde.
Het probleem is hoe we deze twee dingen die zo verschillend zijn, maar die elkaar hard nodig hebben bij elkaar krijgen. De deugdethiek kan het antwoord geven op het probleem dat ik zojuist geschetst heb. Deugden zijn de brug tussen normen en waarden. Deugd is geen toverwoord. Maar er is wel een 2000 jaar oude traditie van denken over de moraal waar we voor het antwoord kunnen zoeken. '
Bovenstaande is een gedeelte uit een samenvatting van een inleiding van ene Paul van Tongeren, gehouden in het centrum van Initiatives of Change te Den Haag. Een club mensen die - zoals zij zelf melden - een wereldwijd netwerk van mensen is, van verschillende levensovertuiging, die zich inzetten voor een betere wereld. Initiatives of Change daagt een ieder uit pionier te zijn voor positieve verandering in de samenleving, te beginnen in eigen leven.
Hmmz, best interessant, vooral voor de morrende mens die geneigd is de schuldvraag wat betreft zijn/haar onvrede met de maatschappij en haar ontwikkelingen voornamelijk bij een ander neer te leggen. Ikzelf heb niet zoveel met verenigingen of groeperingen die vragen je aan te sluiten bij één of andere strijd (het kan al snel uitdraaien op een eng-ig clubje), maar wat Initiatives of Change uitdraagt, daar kan mij best wel in vinden. En als je de agenda van activiteiten/lezingen bekijkt, zie je al snel dat niet de minste personen er hun medewerking aan verlenen (een eerste secretaris politieke zaken, ambassade van de Republiek Polen, een voorzitter van de hoofddirectie pensioenfonds PGGM, een oud-hoofddirecteur ANWB en ... prof. mr. dr. Jan Peter Balkenende).
2 Comments:
Ah, eindelijk iemand die het verschil uitlegt! Nu begrijp ik Balkenende voortaan ook beter. Hoewel ik er niet zeker van ben of ik die wel *wil* begrijpen... ;-)
Verbal Jam
Blijkbaar hééft hij het toch niet begrepen: hij heeft het nog steeds alleen over normen & waarden. Overigens verzorgde hij volgens de info op de site een themalunch over 'De voors en tegens van het poldermodel'.
Een reactie plaatsen
<< Home